Film „What Sweden Got Right” autorstwa polskiego reżysera Tomasza Agneckiego oraz niemieckiego historyka i socjologa Rainera Zitelmanna otrzymał 11 lipca nagrodę w kategorii „Najlepszy międzynarodowy krótkometrażowy film dokumentalny” na festiwalu filmowym Anthem w Las Vegas. Anthem Film Festival to największy na świecie festiwal filmów libertariańskich, odbywający się co roku w ramach FreedomFest, który w tym roku przyciągnął 2000 uczestników.
Film bada przyczyny niezwykłego sukcesu gospodarczego Szwecji i wysokiego standardu życia w tym kraju. Powszechnie uważa się Szwecję za kraj socjalistyczny. W ankiecie przeprowadzonej przez instytut badawczy Insa zadano respondentom pytanie: „Który z poniższych krajów ma więcej miliarderów w stosunku do liczby ludności?”. Pytanie to zadano zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w Niemczech. W obu krajach przeważająca większość (89 procent w Stanach Zjednoczonych i 75 procent w Niemczech) uważała, że Stany Zjednoczone mają więcej miliarderów w stosunku do liczby ludności. Jak pokazuje film, przekonanie to jest błędne: w rzeczywistości Szwecja ma więcej miliarderów na mieszkańca niż Stany Zjednoczone.
Wynika to częściowo z faktu, że Szwecja, po negatywnych doświadczeniach z lat 70., całkowicie zniosła podatki od spadków, darowizn i majątku. W konsekwencji wielu miliarderów, którzy opuścili kraj w okresie socjalizmu w Szwecji w latach 70., powróciło do kraju.
Jest to częściowo spowodowane tym, że Szwecja, po negatywnych doświadczeniach z lat 70., całkowicie zniosła podatki od spadków, darowizn i majątku. W rezultacie wielu miliarderów, którzy opuścili kraj w okresie socjalizmu w Szwecji w latach 70., powróciło.
W szerszym ujęciu Szwecja jest znacznie bardziej kapitalistyczna niż Stany Zjednoczone. W Indeksie Wolności Gospodarczej Heritage Foundation z 2026 r., który klasyfikuje 176 krajów według poziomu wolności gospodarczej, Szwecja zajmuje 11. miejsce, podczas gdy Stany Zjednoczone plasują się dopiero na 22. pozycji.
Indeks mierzy wolność gospodarczą według dwunastu kryteriów. Szwecja osiąga wyższe wyniki niż Stany Zjednoczone w kategoriach praw własności, skuteczności wymiaru sprawiedliwości, uczciwości rządowej, kondycji finansów publicznych, swobody handlu oraz swobody inwestowania, podczas gdy oba kraje otrzymują taką samą ocenę w kategorii wolności finansowej. Największa różnica występuje w kategorii kondycji finansów publicznych, gdzie Szwecja zdobywa 97,5 na 100 punktów, w porównaniu z zaledwie 18,5 punktami dla Stanów Zjednoczonych. Szwecja wypada gorzej od Stanów Zjednoczonych głównie w kategoriach obciążenia podatkowego, wydatków rządowych oraz swobody pracy.
Wizerunek Szwecji nie odpowiada rzeczywistości. W tym samym badaniu respondenci zostali również zapytani, które z tych dwóch państw – Szwecję czy Stany Zjednoczone – uważają za bardziej kapitalistyczne. Zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w Niemczech ponad czterech na pięciu respondentów uznało, że Stany Zjednoczone są bardziej kapitalistyczne niż Szwecja.
Film pokazuje, jak szwedzka polityka skierowana przeciwko bogatym w latach 70. XX wieku spowodowała, że odnoszący sukcesy przedsiębiorcy, tacy jak założyciel Ikea Ingvar Kamprad, opuścili kraj, a rosnąca interwencja rządu poważnie zaszkodziła szwedzkiej gospodarce. W latach 80. i 90. Szwecja wdrożyła jednak reformy rynkowe, które doprowadziły do wzrostu gospodarczego i podniesienia poziomu życia.
Film zawiera zatem wiele wniosków dla innych krajów, które szkodzą swoim gospodarkom poprzez rosnącą interwencję rządową i wrogość wobec zamożnych. Szwedzcy eksperci występujący w filmie wyjaśniają, że w latach 70. na przedsiębiorców patrzono z podejrzliwością, podczas gdy dziś są oni wzorami do naśladowania dla młodych ludzi. Film pokazuje również, że zazdrość wobec bogatych jest w Szwecji znacznie mniejsza niż w takich krajach jak Francja, Niemcy i wiele innych państw europejskich, a jej poziom jest mniej więcej porównywalny z tym obserwowanym w Stanach Zjednoczonych.
Film „What Sweden Got Right” można obejrzeć na YouTube. Dostępne są napisy w 10 językach.
