Artykuł niniejszy opublikowany został pierwotnie w pracy zbiorowej Architekt wolności, wydanej przez Instytut Misesa.
Choć niemal każdemu zwolennikowi Austriackiej szkoły ekonomii bądź entuzjaście filozofii politycznej libertarianizmu nazwisko Murraya Newtona Rothbarda przychodzi na myśl niemal naturalnie, wciąż warto podkreślać jego zaangażowanie w rozwój obu wspomnianych obszarów wiedzy. Szczególnie ważnym jest zaznaczenie jego ogromnego wkładu w dziedzinę ekonomii. Choć Rothbard rozwijał koncepcje swoich mistrzów w postaci takich autorytetów intelektualnych jak Mises, Hayek, Böhm-Bawerk, Fetter, Wicksteed, czy Menger, to naszej uwagi wymagają nie tylko jego wybitne zdolności kompilacji prac innych oraz eksplanacji zagadnień ekonomicznych, lecz również jego oryginalne osiągnięcia badawcze w tym polu.
Przede wszystkim trzeba zaznaczyć, że najwybitniejsze dzieło ekonomiczne Rotbarda w postaci niezwykle obszernej Ekonomii Wolnego Rynku nie stanowi powielenia, czy kopii innego wielkiego traktatu w postaci Ludzkiego działania autorstwa von Misesa (2011). Ta pozycja podejmuje liczne kwestie, które wcześniej nie zostały omówione w literaturze austriackiej, uzupełnia braki obecne w traktacie swojego nauczyciela, oraz znacząco rozwija zagadnienia opracowane przez wyżej wspomnianych ekonomistów.
Rothbard opracował w swoim traktacie rozszerzoną syntezę kilku niepowiązanych wówczas koncepcji, finalnie tworząc spójny system teoretyczny łączący zagadnienia mikro- oraz makroekonomiczne. Mianowicie, połączył teorię renty Fettera z austriackim podejściem do aspektów kapitału rozwijanym obszernie przez Hayeka, Strigla, czy Machlupa, teorią ceny Böhm-Bawerka, koncepcjami Misesa dotyczącymi pieniądza, teorią imputacji Mengera i powszechnie uznanym w ramach tej tradycji subiektywizmem metodologicznym, przedstawiając pierwsze systematyczne austriackie ujęcie teorii dystrybucji oraz wyceny czynników produkcji w dynamicznym środowisku ekonomicznym.
Co należy podkreślić, wspomniany Fetter, rozwinął w pracy The principles of economics with application to the practical problems (2003) zręby wspomnianej teorii dystrybucji opartej na subiektywnej teorii wartości, generalizując koncepcję „renty” znaną z ekonomii klasycznej. Dokonując tego, nie tylko rozszerzył uprzednie rozważania na wszystkie czynniki produkcji — czyli pracę, dobra kapitałowe i ziemię — ale zasadniczo postrzegał ich wartościowy udział w danym procesie produkcji jako krańcową oraz subiektywną wycenę, podkreślając związane z nimi jednostkowe usługi, które można wykorzystać w różnych procesach produkcji rozłożonych w czasie. Rozważania te miały stanowić punkt wyjścia dla fundamentalnej teorii autorstwa ucznia Misesa.
Kontynuując rozważania swojego poprzednika, Rothbard przeciwstawia się mechanistycznym wręcz opisom procesu ekonomicznego znanym ze szkoły neoklasycznej, opartym o matematyczne wyznaczanie odpowiednich parametrów funkcji produkcji, zmarginalizowaniu aspektu niepewności, czy zaaplikowaniu sztywnego oraz niepotrzebnie zmatematyzowanego mechanizmu wyjaśniającego proces kształtowania się cen. W jego teorii dystrybucja jest nieodłącznym elementem rozciągniętego w czasie rynkowego procesu produkcji, który należy rozumieć nie tylko w sposób techniczny, ale co istotne, wartościowy i nastawiony na rynkową rywalizację w warunkach niepewności.
Ceny rynkowe czynników produkcji wyznaczane są przez pryzmat finalnych preferencji konsumentów a zatem i cen dóbr konsumpcyjnych. Oprócz tego, zależą one od decyzji rywalizujących przedsiębiorców i kapitalistów, którzy nie tylko płacą za odpowiednie czynniki produkcji, ale również generują realny zysk gospodarczy biorąc pod uwagę koszty alternatywne związane z zastosowaniem dóbr w innych łańcuchach produkcji, specyficzność techniczną, czy wpływ tzw. prawa malejących przychodów krańcowych. Z uwagi imputację cen we wszystkich gałęziach gospodarki pieniężnej, „gra rynkowa” pozwala na antycypację przyszłych zmian w popycie na dane dobra, przewidywanie zmian podaży czynników produkcji, czy ocenę zmian jakościowych w rozwoju i rozpowszechnieniu danych technologii.
Co istotne, Rothbard rozwija także ideę „rynku czasowego” — czyli opisu specyficznego procesu rynkowego, w ramach którego kształtuje się tzw. naturalna stopa procentowa rozumiana jako wynagrodzenie za rozciągnięte w czasie inwestowanie kapitału pieniężnego. Dzięki takim rozumieniu procesów wymiany oraz kalkulacji ekonomicznej możemy analizować jak popyt, podaż oraz preferencje czasowe wpływają na ceny dóbr i usług w różnych momentach czasu — szczególnie biorąc pod uwagę wyznaczanie tzw. wartości bieżącej uwzględniającej proces dyskonowania przyszłych zysków. Ponadto, możliwe jest ocenienie opłacalności sprzedaży nie tylko całych dóbr, ale również ocena opłacalności ich wynajmu. Wówczas można jasno zrozumieć, jak działania podmiotów na rynku koordynują się w czasie oraz pomiędzy różnymi etapami produkcji.
Dzięki temu, możliwa jest wyczerpująca analiza struktury gospodarki uwzględniająca poszczególne stadia — etapy produkcji — oraz rozciągnięte w czasie przepływy pieniężne, pozwalające na finansowanie kupna półproduktów i dóbr kapitałowych. Analiza ta ujawnia fundamentalne znaczenie wydatków inwestycyjnych, a w szczególności ich roli w alokacji czynników produkcji.
Podsumowując, teoria dystrybucji Rothbarda jest spójną i logiczną alternatywą wobec neoklasycznej teorii krańcowej produktywności danych czynników produkcji. Oprócz wzięcia pod uwagę heterogeczniności oraz specyficzności danych czynników produkcji, Rothbard przeprowadził swoje analizy w odniesieniu do empirycznie realistycznych cech działającej gospodarki takich jak immanentna niepewność, różnorodność instytucji, czy ograniczona mobilność czynników produkcji. Proces rynkowej dystrybucji nie jest rozumiany tożsame z ograniczonym i sztywnym mechanizmem zmatematyzowanej neoklasyki — jest to dynamiczny, twórczy oraz odkrywczy proces rozciągnięty w czasie.
